Determinación de sistemas de flujo regionales y locales en las depresiones tectónicas del Baix Empordà y La Selva (NE de España) en base a datos hidroquímicos e isotópicos

Autores/as

  • E. Vilanova Amphos XXI
  • J. Mas-Pla Centre de Geologia i Cartografia Ambientals (GEOCAMB), Dept de Ciències Ambientals, UdG
  • A. Menció Centre de Geologia i Cartografia Ambientals (GEOCAMB), Dept de Ciències Ambientals, UdG

DOI:

https://doi.org/10.21701/bolgeomin.119.1.004

Palabras clave:

Empordà, isótopos, Selva, sistema de flujo, tiempo de tránsito

Resumen


El sistema hidrogeológico Baix Empordà-Selva-Gavarres se halla determinado por el sistema de fracturas que dio lugar a las depresiones tectónicas del Empordà y la Selva durante el Neógeno. En este estudio se describen sus rasgos hidrogeológicos mediante datos piezométricos, hidroquímicos e isotópicos (3H, δD, δ18O y la relación 87Sr/86Sr), los cuales han permitido ilustrar la importancia de las zonas de fracturas en la hidrodinámica del sistema. En este sentido se han identificado dos sistemas de flujo con características hidroquímicas e isotópicas diferenciadas, de las cuales se han caracterizado sus áreas de recarga y los respectivos tiempos de residencia. El sistema de flujo local tiene como área de recarga el macizo de las Gavarres y se manifiesta en las dos depresiones circundantes, con un tiempo de tránsito aproximado de 20 años. El segundo sistema de flujo es de alcance regional y sólo se ha identificado en la depresión de la Selva. Éste se relaciona con la presencia de zonas de falla de carácter regional y su recarga procede de la Sierra Transversal o del macizo de las Guilleries, con tiempos de tránsito superior a 50 años. Los datos isotópicos han permitido asimismo identificar procesos de mezcla entre ambos sistemas de flujo mientras que el análisis estadístico multivariable de componentes principales ha permitido establecer los procesos dominantes en ambos sistemas.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Agencia Catalana de l'Aigua (ACA) y Universitat de Barcelona (UB). 2002. Model de gestió del sistema hidrogeològic de naturalesa granítica del Montseny-Guilleries. Pendiente de publicación.

Albert-Beltran, J.F. 1973. Estudio hidrogeològico de los manantiales termales de Catalunya. Tesis doctoral. Universitat de Barcelona (inédito).

Bullen, T.D., Krabbenhoft, D.P and Kendall, C. 1996. Kinetic and mineralogic controls on the evolution of groundwater chemistry and 87Sr/86Sr in a sandy silicate aquifer, northern Wisconsin, USA. Geochimica et Cosmochimica Acta, Vol. 60 (10), 1807-1821. https://doi.org/10.1016/0016-7037(96)00052-X

Canals, A. and Cardellach, E. 1993. Strontium and sulphur isotope geochemistry of low-temperature barite-fluorite veins of the Catalonian Coastal Ranges (NE Spain): a fluid mixing model and age constraints. Chemical Geology (Isotope Geoscience Section), 104: 269-280. https://doi.org/10.1016/0009-2541(93)90156-D

Canals, A. y Cardellach, E. 1996. Caracterización de los fluidos en sucesivas fases de fracturación en las Cadenas Costero Catalanas y su registro en los filones de Ba-F de baja temperatura. Geogaceta, 20(3): 696-699.

Clark, I. and Fritz, P. 1997. Environmental Isotopes in Hydrogeology. New York, Lewis Pub. 310 pp.

Craig, H. 1961. Isotopic variations in meteoric waters. Science, 133, 1833-1834. https://doi.org/10.1126/science.133.3467.1833

Donville, B. 1976. Géologie néogène de la Catalogna orientale. Bolletin du BRGM (deuxième série). Section IV, 177-210.

Drever, JI. 1997. The geochemistry of natural waters. Surface and groundwater environments. Saddle River, NJ, Prentice Hall. 436 pp.

Faure, G. 1991. Principles and applications of inorganic geochemistry. Macmillan Publishing Company, USA, 626 pp.

Garrels, R.M. and Mackenzie, F.T. 1967. Origin of the chemical compositios of some springs and lakes, In: Stumm, W. Ed., Equilibrium concepts in natural water systems. Adv. In Chem. Series 67, Am. Chem.Soc., 222-242. https://doi.org/10.1021/ba-1967-0067.ch010

Greenberg, A.E., Clesceri, L.S. and Eaton, A.D. 1992. Standard Methods for the examination of water and wastewater. 18. ed. Washington.

Edmunds, W.M., Andrews, J.N., Burgess, W.G., Kay, R.L.F. and Lee, D.J. (1984) The evolution of saline and thermal groundwaters in the Carnmenellis granite. Mineralogical Magazine, 48, 407-424. https://doi.org/10.1180/minmag.1984.048.348.12

Institut Cartogràfic de Catalunya (ICC) 1994 Mapa geològic de Torroella de Montgrí. Full 296-2-2.

Kendall, C., Sklash, M. and Bullen, Th.D. 1995. Isotope tracers of waters and solute sources in catchments. Chapter 10. In: S.T. Trudgill (ed.) Solute Modelling in Catchments Systems, Wiley, New-York.

Martínez-Gil, F.J. 1972. Estudio hidrogeológico del Bajo Ampurdán (Gerona). Mem. IGME 84, 2 vols. 293 pp. Madrid.

Mas-Pla, J., Trilla, J. y Pallí, Ll. 1986. Aportació al coneixement de la dinàmica fluvial de la conca del riu Onyar (Girona). Scientia Gerundensis, 12, 173-181.

Mas-Pla, J., Bach, J. y Montaner, J. 1998. Distribución de la concentración en nitratos en el sistema hidrogeológico Baix Ter-Pregavarres (Girona) In: Asociación Internacional de Hidrogeólogos - GE. Jornadas sobre 'La contaminación de las aguas subterráneas: Un problema pendiente".

Mas-Pla, J. y Vilanova, E. 2000. Estructura del sistema hidrogeológico en los materiales paleógenos del borde NE de las Gavarres (Baix Empordà, Girona), Geotemas 1 (2), 145-150.

Menció, A. 2006. Anàlisi Multidisciplinària de l'estat de l'aigua a la depressió de la Selva. Tesis Doctoral. UAB. 263 pp (inédita)

Mook, W.G. 2005. Introduction to Isotope Hydrology. Stable and Radioactive Isotopes of Hydrogen, Carbon and Oxygen. Taylor & Francis Ltd 288 pages.

Montaner, J., Solà, J. y Teixidor, N. 1995. La captación de las aguas subterráneas en el Baix Ter: efectos sobre el medio acuífero y la calidad agronómica de las aguas de riego. Tecnología del agua, 135: 46-50.

Montaner, J., Solà, J., Mas-Pla, J., Teixidor, N. i Boixadera, J. 1996. Diagnóstico hidrogeológico sintético de los acuíferos aluviales del Baix Ter i Baix Fluvià. En: Ass. Inter. Hidrogeol.-GE: Las aguas subterráneas en las cuencas del Ebro, Júcar e internas de Catalunya y su papel en la planificación hidrológica. pp 429-435, Lleida.

Moro, A. del, y Enrique, P. 1996. Edad Rb-Sr mediante isocrona de minerales de las tonalitas biotítico-hornbléndicas del Macizo del Montnegre (Cordilleras Costeras Catalanas). Geogaceta, 20 (2), 491-494.

Ofterdinger, U.S., Balderer, W., Loew, S. and Renard, P. 2004. Environmental Isotopes as Indicators for Ground Water Recharge to Fractured Granite. Ground Water, 42 (6-7), 797-1102. https://doi.org/10.1111/j.1745-6584.2004.t01-5-.x

Paces, T. 1973. Steady-state kinetics and equilibrium between ground water and granitic rock. Geochimica et Cosmochimica Acta, 37, 2641-2663. https://doi.org/10.1016/0016-7037(73)90270-6

Paris, C. y Albert-Beltran, J.F. 1976. Sobre la génesis de las aguas carbónicas de la Provincia de Gerona. Acta Geológica Hispánica t.XI, (5), 124-128.

Picart, J., Solà, J., Montaner, J., Mató, E., Llenas, M., Losantos, M., Berástegui, X. y Agustí, J. 1996. La sedimentación neógena en márgenes de la cuenca del Empordà. Geogaceta, 20(1), 84-87.

Plata, A. 1994. Composición isotópica de las aguas subterráneas de la Península Ibérica. Centro de Estudios y Experimentación de Obras Públicas. Madrid, Pub. M-39, 1-139.

Plummer, L.N. and Friedman, L.C. 1999. Tracing and dating young ground water. USGS, Fact Sheet 134-99, 4 pp. https://doi.org/10.3133/fs13499

Pous, J., Solé-Sugranés, Ll. y Badiella, P. 1990. Estudio geoeléctrico de la depresión de la Selva (Girona). Acta Geológica Hispánica, 25 (4), 261-269.

Roqué, C. 1993. Litomorfologia dels massissos de Les Gavarres i de Begur. Tesi Doctoral. Universitat Autònoma de Barcelona. 516 pp. (inédito).

Saula; E., Picart, J., Mató, E., Llenas, M., Losantos, M., Berástegui, X y Agustí, J. 1994. Evolución geodinámica de la fosa del Empordà y las Sierras Transversales. Acta geológica Hispánica, V. 29, (2-4), 55-75.

Tóth, J. 1963. A theoretical analysis of groundwater flow in small drainage basins. Journal of Geophysical Research, 68(16), 4795-4812. https://doi.org/10.1029/JZ068i016p04795

Tóth, J. 1995. Hydraulic continuity in large sedimentary basins. Hydrogeology Journal, 3-4, 4-16. https://doi.org/10.1007/s100400050250

Veizer, J. 1989. Strontium isotopes in sea water through time, Ann. Review Earth and Planet. Sciences, 17, 141-167. https://doi.org/10.1146/annurev.ea.17.050189.001041

Vehí, M. 2001. Geologia ambiental de la Selva. Tesis doctoral. UAB. Inédito. 274 pp.

Vilanova, E. y Mas-Pla, J. 2001. Hydrochemical patterns of Gavarres hydrological system and its surrounding aquifers (NE Spain). In: A.A. Balkema Publishers Water-Rock Interaction, p. 601-604.

Vilanova, E. 2004. Anàlisi dels sistemes de flux a l'àrea Gavarres-Selva-Baix Empordà. Proposta de model hidrodinàmic regional. UAB Barcelona. Tesis Doctoral. Inédito. 336 pp.

Descargas

Publicado

2008-03-30

Cómo citar

Vilanova, E., Mas-Pla, J., & Menció, A. (2008). Determinación de sistemas de flujo regionales y locales en las depresiones tectónicas del Baix Empordà y La Selva (NE de España) en base a datos hidroquímicos e isotópicos. Boletín Geológico Y Minero, 119(1), 51–62. https://doi.org/10.21701/bolgeomin.119.1.004

Número

Sección

Artículos

Datos de los fondos

Comisión Interministerial de Ciencia y Tecnología
Números de la subvención AMB95-0867;HID98-0366;REN2002-04288-c02-01